W tym wpisie
Napełnianie opakowań ciekłymi materiałami niebezpiecznymi „pod korek” nie tylko jest niebezpieczne, ale także niedozwolone obowiązującymi przepisami ADR. Stopień napełnienia opakowań jest regulowany i można określić go dwiema metodami.
Powód, dla którego określa się stopień napełnienia opakowań
Materiały ciekłe charakteryzują się zjawiskiem rozszerzalności cieplnej. Oznacza to, że wraz ze wzrostem temperatury ich objętość wzrasta. W warunkach transportowych ładunek może być napełniany w chłodnym magazynie w temperaturze 10–15°C, po czym trafia do zamkniętej naczepy ciężarówki, w której w letnie dni temperatura łatwo przekracza 50°C.
Jeśli opakowanie zostanie napełnione całkowicie, rozszerzająca się ciecz wywrze ogromne ciśnienie na ścianki i zamknięcie naczynia. Może to prowadzić do:
-
rozszczelnienia kranu lub nakrętki,
-
deformacji i pęknięcia kanistra lub bębna,
-
niebezpiecznego wycieku chemicznego,
-
gwałtownego wyrzucenia zawartości po odkręceniu korka przez odbiorcę.
Zapobieganie tym zjawiskom jest głównym celem wytycznych zawartych w przepisach ADR.
Na podstawie temperatury wrzenia
Jeżeli przepisy odnoszące się do konkretnej klasy nie stanowią inaczej, to maksymalny stopień napełnienia opakowań w temperaturze 15 °C powinien być określony następująco:
Temperatura wrzenia danej substancji powinna być określona uznaną metodą. Najczęściej wystarczy odczytać wartość z karty charakterystyki substancji. Właściwości tego typu odczytujemy z sekcji 9.
Przytoczona na potrzeby tego wpisu substancja charakteryzuje się temperaturą wrzenia 86°C. Zgodnie z tabelą prezentowaną wcześniej oznacza to, że mieści się ona w przedziale od od 60°C (włącznie) do 100°C. Dlatego przedziału przypisano stopień napełnienia opakowania na poziomie 92% jego pojemności.
W naszym przykładzie oznaczałoby to, że gdybyśmy chcieli napełnić tą substancją 5 litrowy kanister w maksymalnym stopniu, mógłby pomieści on 4,6 litra tej substancji.
Gdybyśmy natomiast chcieli konieczne nadać w jednym opakowaniu 5 litrów tej przykładowej substancji, wymagałoby to od nas zastosowania opakowania o minimalnej pojemności około 5,5 litra.
Przy wykorzystaniu innych danych
Zastosowanie już przytoczonej metody w niektórych sytuacjach może być niemożliwe. W przepisach Umowy ADR wskazano również alternatywną metodę, którą określimy stopień napełnienia opakowań ADR:
Powyższy wariant na pierwszy rzut oka może się wydawać skomplikowany, ale przy zachowaniu ostrożności podczas kolejności wykonywania działań można sobie z nim sprawnie poradzić. Wynikiem, który uzyskamy korzystając z powyższego wzoru, również będzie maksymalny dopuszczalny stopień napełnienia opakowań.
Skorzystaj ze specjalistycznej pomocy
Dotarcie do właściwych danych, które należy uwzględnić w obliczeniach, nie zawsze jest takie proste, jak powinno być. Chociaż dane te powinny znajdować się w karcie charakterystyki i dostępnej dokumentacji opakowania, nieraz potrzebne są dodatkowe analizy, sięgnięcie do danych materiałowych, tabel czy po prostu skorzystanie z pomocy doświadczonych specjalistów. Dlatego możesz skorzystać z naszej usługi doradztwa ADR.
Sprawdź dokładnie pojemność opakowania
Jednym z najczęstszych błędów popełnianych na stanowiskach napełniania jest utożsamianie pojemności handlowej (nominalnej) z pojemnością całkowitą (tzw. pojemnością wodną).
-
Pojemność nominalna: To deklarowana objętość handlowa opakowania (np. kanister „20 litrów”).
-
Pojemność wodna (całkowita): To rzeczywista objętość wewnętrzna naczynia mierzona po wrobieniu go do samego brzeżka wlotu. W praktyce kanister oznaczony jako 20-litrowy może mieć pojemność wodną wynoszącą np. 21,5 litra.
Obliczenia dopuszczalnego stopnia napełnienia według wzorów ADR zawsze wykonuje się w stosunku do całkowitej pojemności wodnej opakowania. Informację o dokładnej pojemności wodnej dostarcza producent opakowania w dokumentacji technicznej.
Odpowiedzialność napełniającego i konsekwencje wycieku
Zgodnie z Ustawą o przewozie towarów niebezpiecznych oraz zapisami Działu 1.4 Umowy ADR, podmiot napełniający opakowania towarami ciekłymi ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za przestrzeganie limitów napełnienia.
Przepełnienie opakowania i doprowadzenie do rozszczelnienia na skutek wzrostu temperatury wiąże się z:
-
Karami finansowymi: Nakładanymi na napełniającego oraz nadawcę w trakcie kontroli drogowych lub audytów powypadkowych (5000 zł).
-
Kosztami usuwania skażeń: Neutralizacja wycieku chemicznego na naczepie lub na drodze bywa wielokrotnie droższa niż wartość samego ładunku.
-
Zagrożeniem dla zdrowia i życia: W przypadku substancji żrących (Klasa 8) lub trujących (Klasa 6.1) wyciekająca ciecz stwarza śmiertelne zagrożenie dla kierowcy oraz służb ratowniczych.
Podsumowanie
Wyznaczenie prawidłowego stopnia napełnienia powinno być standardowym elementem instrukcji technologicznej w zakładzie chemicznym lub produkcyjnym.
-
Sprawdzaj Karty Charakterystyki (SDS): Odszukaj temperaturę wrzenia w sekcji 9.
-
Przeszkól personel: Pracownicy napełniający muszą wiedzieć, że pojecie „20 litrów” w płynach ADR nie oznacza wlania cieczy aż po korek.
-
Korzystaj z pojemności wodnej: Pamiętaj o różnicy między pojemnością handlową a całkowitą pojemnością naczynia.
W przypadku wątpliwości przy obliczaniu wytycznych dla skomplikowanych mieszanin chemicznych zapraszamy do skorzystania z naszych usług doradczych.
Zarówno ten wpis jak i wszystkie treści zawarte na niniejszej stronie mają charakter tylko i wyłącznie ogólnoinformacyjny. Nie powinny być rozumiane jako doradztwo.