W tym wpisie
Podstawą wprowadzenia nowych kodów odpadów dla baterii jest Decyzja Delegowana Komisji (UE) 2025/934 z dnia 5 marca 2025 r., zmieniająca decyzję 2000/532/WE ustanawiającą europejski wykaz odpadów. Zmiana ta wynika bezpośrednio z unijnego rozporządzenia bateryjnego – Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 z 12 lipca 2023 r. w sprawie baterii i zużytych baterii – które uwzględniło m.in. nowe składy chemiczne baterii (w tym litowych i sodowych) oraz potrzebę lepszej identyfikacji i klasyfikacji strumieni odpadów związanych z bateriami.
Nowy wykaz będzie miał zastosowanie od 9 listopada 2026 r., co oznacza, że w tym samym terminie powinien zostać do niego dostosowany również polski katalog odpadów, określony rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska. Wśród zmian znajdą się m.in. nowy szczegółowy kod dla selektywnie zbieranych zużytych baterii litowych pochodzących z odpadów komunalnych, a także kody dla tzw. czarnej masy – frakcji pośrednich powstających przy przetwarzaniu baterii.
Warto jednak od razu zaznaczyć, czego ten wpis nie dotyczy. Nie piszemy go z perspektywy specjalistów od gospodarki odpadami i nie będziemy szczegółowo omawiać samych kodów ani zasad ewidencji w BDO – to temat na tyle odrębny, że najlepiej skonsultować go z osobami zajmującymi się tym zawodowo. Chcemy natomiast zwrócić uwagę na coś, co równie łatwo umyka w tym całym zamieszaniu: nowe kody odpadów dla baterii porządkują wyłącznie stronę gospodarki odpadami. Nie mają one żadnego wpływu na to, czy taki odpad podlega przepisom ADR.
Nowe kody odpadów dla baterii i klasyfikacja ADR to dwie różne sprawy
Nadanie odpadowi właściwego kodu w katalogu odpadów odpowiada na pytanie, jak dany odpad należy zaklasyfikować i ewidencjonować z punktu widzenia gospodarki odpadami. Zupełnie inne pytanie zadaje sobie Umowa ADR: czy dany materiał, w tym przypadku bateria litowo-jonowa, stwarza podczas przewozu zagrożenie na tyle istotne, żeby objąć go przepisami dotyczącymi transportu towarów niebezpiecznych. Odpowiedź na to drugie pytanie nie zmienia się wraz z wejściem nowych kodów odpadów.
Bateria litowo-jonowa staje się odpadem, ale nie przestaje być tym, czym jest fizycznie i chemicznie. Jeśli przed uznaniem jej za odpad podlegała przepisom ADR (a w praktyce zdecydowana większość baterii litowych, poza wąskim zakresem wyłączeń, im podlega), to jako odpad – w zależności od okoliczności – najczęściej nadal będzie im podlegać. Decydujące znaczenie ma tu stan techniczny baterii: czy jest sprawna, czy tylko częściowo rozładowana, a może uszkodzona, zdeformowana lub nieszczelna. To właśnie ten stan, a nie kod nadany jej w systemie ewidencji odpadów, decyduje o tym, jakie wymagania przewozowe będą miały zastosowanie.
Co w praktyce może oznaczać przewóz takich odpadów
W zależności od ilości przewożonych baterii oraz ich rzeczywistego stanu, po stronie firmy zajmującej się ich transportem (lub zlecającej taki transport) może pojawić się szereg obowiązków wynikających z ADR, między innymi:
- konieczność wyznaczenia doradcy ADR (DGSA), jeżeli przewożone ilości przekraczają progi zwalniające z tego obowiązku,
- konieczność przeprowadzenia szkolenia stanowiskowego dla osób zaangażowanych w nadawanie, pakowanie, załadunek lub przewóz takich odpadów,
- dodatkowa dokumentacja przewozowa, w tym prawidłowo sporządzony dokument przewozowy ADR oraz odpowiednie oznakowanie sztuk przesyłki,
- dobór właściwych opakowań – w przypadku baterii uszkodzonych, zdeformowanych lub nieszczelnych mogą to być np. opakowania awaryjne, a nie standardowe opakowania stosowane dla baterii sprawnych.
To oczywiście nie jest zamknięta lista. Realny zakres obowiązków zależy od konkretnej sytuacji – ilości baterii, ich zdolności magazynowania energii, stanu, sposobu pakowania czy tego, czy przewóz odbywa się w ramach wyłączeń przewidzianych przez ADR. Nowe kody odpadów dla baterii nie zmieniają tej logiki – zmieniają jedynie sposób, w jaki taki odpad będzie ewidencjonowany.
Częsty błąd: skupienie się wyłącznie na stronie odpadowej
Z naszego doświadczenia wynika, że firmy zajmujące się zbieraniem, magazynowaniem czy przetwarzaniem odpadów bardzo często koncentrują się wyłącznie na stronie formalnej związanej z gospodarką odpadami – prawidłowym kodem, kartą przekazania odpadu, wpisami w BDO. To zrozumiałe, bo właśnie w tym obszarze działają na co dzień. Problem pojawia się wtedy, gdy temat transportu takiego odpadu zostaje potraktowany po macoszemu, jako coś, co „załatwia się przy okazji”. Tymczasem naruszenie przepisów ADR jest całkowicie niezależne od tego, czy odpad uwzględnia nowe kody odpadów dla baterii na gruncie innych przepisów – to dwa osobne reżimy prawne, egzekwowane przez różne instytucje.
Podsumowanie
Nowe kody odpadów dla baterii litowo-jonowych to krok w dobrą stronę pod względem porządku formalnego w gospodarce odpadami – dotąd brakowało w tym obszarze jasności, więc trudno nie ocenić tej zmiany pozytywnie. Warto jednak pamiętać, że porządkuje ona wyłącznie jedną stronę tematu. Bateria litowa, niezależnie od tego, pod jakim kodem zostanie zaewidencjonowana jako odpad, może w dalszym ciągu podlegać przepisom ADR – a wraz z nimi obowiązkowi wyznaczenia doradcy ADR, przeszkolenia personelu czy przygotowania odpowiedniej dokumentacji przewozowej. Jeśli macie wątpliwości, czy Wasza firma prawidłowo obsługuje transportową stronę tego tematu, zapraszamy do kontaktu.