W tym wpisie
Za kilka dni, 24 czerwca 2026 r., wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2026 r. zmieniające przepisy dotyczące formularza listy kontrolnej w drogowym transporcie towarów niebezpiecznych, a wraz z nim – nowa lista kontrolna ADR. Zmiana implementuje dyrektywę unijną 2025/1801 i wprowadza dwie istotne nowości: zaktualizowany wzór samego formularza listy kontrolnej oraz — po raz pierwszy — urzędową klasyfikację naruszeń uwzględniającą trzy kategorie ryzyka. Ta druga zmiana ma bezpośrednie przełożenie na to, czego spodziewać się podczas kontroli drogowej.
Czym jest nowa lista kontrolna ADR i kto z niej korzysta?
Nowa lista kontrolna ADR to formularz, który inspektor ITD wypełnia podczas kontroli drogowej przewozu towarów niebezpiecznych. Obejmuje wszystkie kluczowe obszary: dokumenty przewozowe, instrukcje pisemne, zaświadczenie ADR kierowcy, świadectwo dopuszczenia pojazdu, oznakowanie jednostki transportowej, opakowania, wyposażenie pojazdu, warunki przewozu i wiele innych. Formularz jest wypełniany punkt po punkcie, a każda pozycja może otrzymać status: sprawdzono, niemożliwe do sprawdzenia lub nie dotyczy.
Dotychczas lista kontrolna była głównie narzędziem proceduralnym — określała, co sprawdzić, ale nie przesądzała wprost o konsekwencjach poszczególnych naruszeń. Nowa regulacja to zmienia.
Nowość: trzy kategorie ryzyka
Kluczową zmianą jest dodanie do rozporządzenia części C — wykazu trzech kategorii ryzyka związanego ze stwierdzonym naruszeniem. System działa następująco:
- Kategoria I — najwyższe ryzyko. Naruszenia, które stwarzają wysokie ryzyko śmierci, poważnych obrażeń ciała lub znaczących szkód dla środowiska. Przy kontroli drogowej zazwyczaj skutkują unieruchomieniem pojazdu.
- Kategoria II — średnie ryzyko. Naruszenia związane z ryzykiem obrażeń ciała lub szkód dla środowiska. Wymagają działań naprawczych na miejscu kontroli lub przed końcem bieżącej operacji transportowej.
- Kategoria III — niskie ryzyko. Naruszenia drobniejsze, które nie wymagają działań naprawczych na miejscu, ale są odnotowywane i mogą być podstawą działań wobec przedsiębiorcy w późniejszym terminie.
Inspektor przyporządkowuje każde stwierdzone naruszenie do jednej z tych kategorii, uwzględniając konkretne okoliczności. Wykaz naruszeń jest punktem odniesienia, ale nie odbiera mu swobody oceny sytuacji. Dla przewoźników i nadawców oznacza to, że nowa lista kontrolna ADR wprowadziła większą przewidywalność.
Kategoria I — co grozi unieruchomieniem pojazdu?
Lista naruszeń kategorii I jest długa i obejmuje przypadki, które mogą wydawać się oczywiste, ale w praktyce zdarzają się zaskakująco często. Do najważniejszych z perspektywy przewoźników i nadawców należą między innymi:
- brak wyznaczenia doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych w przedsiębiorstwie, jeżeli jest to wymagane;
- przewóz towarów niebezpiecznych, których przewóz jest zabroniony;
- przewóz towarów niebezpiecznych bez oznakowania pojazdu, w sposób zagrażający życiu lub środowisku w takim stopniu, że podjęto decyzję o unieruchomieniu pojazdu;
- uwolnienie (wyciek, wysypanie się itp.) materiałów niebezpiecznych;
- braku ważnego zaświadczenia ADR;
- przewóz pojazdem bez odpowiedniego świadectwa dopuszczenia pojazdu ADR;
- użycie niedopuszczonych opakowań, cystern, kontenerów lub pojazdów;
- użycie opakowań niezgodnych z obowiązującymi instrukcjami pakowania; użycie cystern, pojazdów i kontenerów niezgodnych z obowiązującymi przepisami;
- nieprzestrzeganie przepisów dotyczących zabezpieczenia i rozmieszczenia ładunku;
- nieprzestrzeganie przepisów dotyczących ładowania razem;
- przewóz towarów niebezpiecznych bez wymaganych dokumentów, dostępnych w pojeździe lub w odpowiednim formacie elektronicznym, jeżeli taki jest dopuszczony;
- przewóz towarów niebezpiecznych w opakowaniach bez wymaganego oznakowania, nalepek ostrzegawczych lub innych znaków;
- nieprzestrzeganie postanowień dotyczących bezpieczeństwa określonych w ADR 1.10, jeżeli mają zastosowanie.
Kategoria II — działania naprawcze na miejscu lub przed końcem przewozu
Naruszenia kategorii II są poważne, choć rzadziej kończą się natychmiastowym unieruchomieniem pojazdu. Inspektor może zażądać usunięcia nieprawidłowości jeszcze w trakcie kontroli lub przed zakończeniem danej operacji transportowej. Do tej kategorii należą m.in.:
- eksploatacji pojazdu, który nie spełnia już warunków dopuszczenia, ale nie stwarza bezpośredniego zagrożenia;
- braku w pojeździe wymaganych, nadających się do użycia gaśnic; niezgodności sprzętu gaśniczego z przepisami szczególnymi;
- braku w pojeździe wyposażenia wymaganego na podstawie ADR lub wyszczególnionego w instrukcji pisemnej;
- nieprzestrzegania terminów badań i prób oraz okresów użytkowania opakowań, dużych pojemników do przewozu luzem (DPPL), opakowań dużych, cystern, pojazdów lub kontenerów;
- nieodpowiedniego zamknięcia cystern / kontenerów-cystern, pojazdów, kontenerów lub opakowań (w tym próżnych nieoczyszczonych);
- braku instrukcji pisemnych zgodnych z ADR;
- niewłaściwego nadzoru lub zaparkowania pojazdu;
- przewozu w jednostkach transportowych przewożących towary niebezpieczne osób innych niż członkowie załogi.
Kategoria III — niskie ryzyko
Naruszenia kategorii III nie wymagają natychmiastowych działań, ale są odnotowywane w protokołach kontrolnych i mogą mieć konsekwencje przy kolejnych kontrolach lub postępowaniach wobec przedsiębiorcy. Należą do nich m.in.:
- nieprzestrzegania przepisów dotyczących wielkości nalepek ostrzegawczych lub oznaczeń;
- braku w pojeździe zaświadczenia ADR, ale istnieją dowody, że kierowca jest w posiadaniu takiego zaświadczenia;
- braku dokumentów ze zdjęciem umożliwiających identyfikację wszystkich członków załogi pojazdu;
- nieprawidłowego umieszczenia nalepek ostrzegawczych i oznakowań (w tym oznakowań w postaci tablic barwy pomarańczowej) lub innych znaków.
Co to oznacza w praktyce?
Nowa lista kontrolna ADR z trzema kategoriami ryzyka porządkuje dotychczasową praktykę kontroli i nadaje jej bardziej przewidywalny charakter. Dla przewoźników i nadawców oznacza to przede wszystkim jedno: naruszenia, które dotychczas mogły być oceniane przez inspektora bardziej uznaniowo, teraz mają przypisany poziom ryzyka z mocy prawa.
Przed wejściem zmian w życie warto przejrzeć najważniejsze obszary, co z punktu widzenia przewoźnika może oznaczać: kompletność dokumentacji w każdym pojeździe, aktualność zaświadczeń ADR kierowców, stan gaśnic i wyposażenia pojazdu oraz realizację obowiązków szkoleniowych wobec personelu. Jeśli Twoja firma prowadzi przewóz towarów niebezpiecznych w ilościach wymagających wyznaczenia doradcy ADR i obowiązek ten nie jest jeszcze spełniony — teraz jest dobry moment, żeby to zmienić.
Jeśli chcesz ocenić, czy Twoja firma jest gotowa na kontrolę według nowych zasad, skontaktuj się z nami. Przeprowadzamy audyty zgodności ADR, pełnimy funkcję doradcy ADR oraz prowadzimy szkolenia stanowiskowe dla personelu zaangażowanego w przewóz towarów niebezpiecznych.