W tym wpisie
Nowelizacja przepisów ADR następuje w cyklu dwuletnim, a wraz z wejściem nowej wersji Umowy zawsze towarzyszy jej sześciomiesięczny okres przejściowy. Oznacza to, że zmiany w Umowie ADR 2027-2029 zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku, jednak przepisy z lat 2025-2027 będzie można stosować równolegle aż do 30 czerwca 2027 roku. Dla wielu przedsiębiorców oznacza to zatem trochę czasu na spokojne przygotowanie się do nadchodzących zmian, choć – jak zwykle – warto zacząć od tego wcześniej, niż w ostatniej chwili.
Poniższe omówienie, podobnie jak przy okazji poprzedniej nowelizacji, ma charakter ramowy. Nie sposób w jednym wpisie uwzględnić wpływu wszystkich zmian na każdą branżę z osobna, ponieważ zakres działalności firm korzystających z Umowy ADR bywa bardzo różny. Jeżeli chcecie dowiedzieć się, jak konkretne zmiany w Umowie ADR 2027 wpłyną na Waszą działalność, zapraszamy do skorzystania z naszej usługi doradztwa ADR lub jednorazowych konsultacji.
Podobnie jak poprzednio, informacje o zmianach porządkujemy zgodnie z podziałem samej Umowy ADR na części.
Najważniejsze zmiany w Umowie ADR 2027-2029
Część 1
Zmiany w Umowie ADR 2027 przynoszą w Części 1 kilka istotnych modyfikacji, z których część dotknie naprawdę szerokiego grona uczestników przewozu.
Największą uwagę zwraca zmiana terminologii w dziale 1.3, dotyczącym szkolenia osób zaangażowanych w przewóz towarów niebezpiecznych. Dotychczasowe pojęcie „pracownik” zastąpiono szerszym pojęciem „personel”, przy czym doprecyzowano jednocześnie, że termin ten obejmuje każdą osobę pełniącą równoważną rolę lub funkcję – niezależnie od formy zatrudnienia. W praktyce oznacza to, że obowiązek szkolenia (oraz przechowywania jego dokumentacji) dotyczy już nie tylko pracowników etatowych, ale też np. osób samozatrudnionych czy pracowników agencyjnych wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych. To zmiana, która może zaskoczyć niejednego przedsiębiorcę korzystającego dotychczas z pracy osób spoza etatu – warto sprawdzić, czy stanowiskowe szkolenie ADR obejmuje w firmie wszystkie osoby, które od 2027 roku powinny je mieć.
Kolejna zmiana, mniej spektakularna, ale wciąż warta odnotowania, dotyczy wyłączenia 1.1.3.6. Usunięto przypis „a”, który dotychczas towarzyszył temu przepisowi. Choć brzmi to jak drobiazg, w praktyce może to wpłynąć na sposób stosowania tego wyłączenia przez firmy korzystające z niego na co dzień – a korzysta z niego naprawdę wiele podmiotów, właśnie ze względu na uproszczenia, jakie daje.
Zmiany w Umowie ADR 2027 obejmują także dział 1.2, a więc definicje. Pojawiają się nowe pojęcia, takie jak użytkowa pojemność wodna czy iloczyn ciśnienia i objętości, a także modyfikacje istniejących już definicji (m.in. butli, zbiornika rurowego czy opakowania). Same w sobie te zmiany nie wywołują rewolucji, jednak wpływają na precyzyjne odczytanie innych przepisów, w których te pojęcia się pojawiają.
Warto też zasygnalizować, że nowelizacja rozkłada wejście w życie części przepisów na kilka kolejnych lat – niektóre zmiany zaczną obowiązywać dopiero w 2028, a nawet 2029 czy 2034 roku. Dotyczy to między innymi wymogów związanych z monitorowaniem ciśnienia w oponach pojazdów przewożących towary niebezpieczne czy pewnych wymagań konstrukcyjnych cystern. W kolejnych wpisach na pewno jeszcze do tego wrócimy, gdy zbliżać się będą kolejne terminy.
Część 2
W zakresie klasyfikacji zmiany w Umowie ADR 2027 przynoszą nowy przepis 2.1.5.7, który dotyczy używanych przedmiotów, maszyn i urządzeń mogących zawierać wewnętrzne pozostałości towarów niebezpiecznych. Chodzi tu na przykład o sprzęt przekazywany do naprawy, konserwacji, utylizacji lub recyklingu. Po spełnieniu określonych warunków technicznych (m.in. usunięcia towaru niebezpiecznego w możliwie największym stopniu, braku pozostałości na powierzchni zewnętrznej czy odpowiedniego oznakowania) taki przedmiot może być przewożony bez konieczności stosowania pozostałych przepisów ADR. To przepis, który może realnie ułatwić życie niektórym firmom, np. zajmującym się recyklingiem sprzętu – wcześniej temat ten bywał źródłem sporych wątpliwości interpretacyjnych.
Rozszerzeniu ulegają też kody klasyfikacyjne 6A i 6F w klasie 2 (gazy). Obok dotychczasowych urządzeń chłodniczych, wprost dopisano „urządzenia grzewcze”, co ma znaczenie choćby dla rosnącej branży pomp ciepła – wcześniej temat ten był nieco inaczej uregulowany (w praktyce obejmowano wyłączeniami także pompy ciepła).
Pojawiają się również nowe pozycje towarowe, w tym pentatlenek wanadu, akrylany butylu stabilizowane oraz dwie pozycje obejmujące chlorofenole.
Część 3
Podobnie jak przy poprzedniej nowelizacji, zmiany w Umowie ADR 2027 w dużym stopniu dotyczą baterii – i to właśnie ten wątek uznajemy za jeden z ważniejszych w całej nowelizacji.
W wykazie towarów niebezpiecznych pojawia się 6 nowych pozycji:
- UN 2348 AKRYLANY BUTYLU STABILIZOWANE,
- UN 2862 PENTATLENEK WANADU NIESTOPIONY,
- UN 3561 CHLOROFENOLE ŻRĄCE TRUJĄCE I.N.O.,
- UN 3562 CHLOROFENOLE ŻRĄCE I.N.O.,
- UN 3563 BATERIE LITOWE METALICZNE ZAINSTALOWANE W CTU,
- UN 3564 BATERIE SODOWO-JONOWE ZAINSTALOWANE W CTU.
Dwie ostatnie pozycje wpisują się w szerszy trend tej nowelizacji, dotyczący uregulowania baterii instalowanych bezpośrednio w jednostkach transportowych cargo (CTU) – a nie, jak dotychczas, wyłącznie baterii przewożonych jako samodzielny ładunek.
Równolegle rozszerzono zakres kilku przepisów szczególnych dotyczących baterii, tak aby obejmowały również baterie hybrydowe (litowo-sodowe) oraz baterie sodowo-jonowe – wcześniej wiele z tych przepisów odnosiło się wyłącznie do baterii litowo-jonowych i litowo-metalicznych. Zmienia się też sama terminologia – dotychczasowe pojęcie „capacity” (zdolność magazynowania energii) zastępuje bardziej precyzyjne określenie „watt-hour rating”, czyli energia znamionowa wyrażona w watogodzinach (chociaż nie jest jeszcze jasne, w jaki sposób termin ten zostanie oddany w języku polskim).
Ciekawostką, którą warto tu odnotować, jest to, że na rynku pojawiają się już niewielkie urządzenia z pojedynczym ogniwem o energii przekraczającej 20 Wh. W takiej sytuacji nie da się już zastosować przepisu szczególnego 188, z którego korzysta większość elektroniki użytkowej – a to oznacza konieczność stosowania pełnych wymagań ADR dotyczących baterii litowych, łącznie z odpowiednim przeszkoleniem osób zajmujących się nadawaniem takich przesyłek.
Pojawia się też nowy przepis szczególny obejmujący skanery rezonansu magnetycznego (MRI) zawierające niepalny i nietrujący gaz – nie podlegają one ADR, jeżeli zawierają mniej niż 12 kg takiego gazu. To dobry przykład tego, jak wiele towarów niebezpiecznych bywa „ukrytych” wewnątrz gotowych urządzeń, o czym nadawcy nie zawsze pamiętają.
Część 4
W zakresie opakowań i cystern zmiany w Umowie ADR 2027 wprowadzają nowy punkt 4.1.1.11.2, który pozwala na przewóz opróżnionych, nieoczyszczonych bębnów i DPPL wyłącznie w celu ich utylizacji, recyklingu lub odzysku – pod warunkiem spełnienia szeregu warunków (m.in. pojemności powyżej 150 litrów, pozycji pionowej czy odpowiedniego oznakowania). Dla takich opakowań nie będzie obowiązywał okres używania ani badanie okresowe, co może realnie ułatwić życie firmom zajmującym się gospodarką odpadami opakowaniowymi.
Doprecyzowano też przepisy dotyczące opakowań stosowanych do przewozu nadtlenków organicznych – wprowadzono zakaz stosowania metalowych opakowań spełniających kryteria ciśnieniowe najwyższej grupy pakowania. Powód jest praktyczny: zbyt wytrzymałe opakowanie może nie rozszczelnić się w porę w razie rozkładu nadtlenku, co grozi gwałtownym rozerwaniem zamiast kontrolowanego uwolnienia ciśnienia.
W obszarze cystern pojawia się nowy przepis przejściowy TP43 dla cystern przenośnych T1, a także nowe wymagania dotyczące układów grzewczych cystern – m.in. obowiązkowe czujniki zanurzenia blokujące zasilanie elementu grzewczego, jeżeli nie jest on całkowicie zanurzony w przewożonym materiale.
Część 5
Zmiany w Umowie ADR 2027 nie omijają też oznakowania i dokumentacji. W dziale 5.2 doprecyzowano wymagania dotyczące numerów UN umieszczanych na znaku dla baterii, wprowadzając jednocześnie wyjątek dla ogniw guzikowych zainstalowanych obok innych baterii w tym samym urządzeniu.
W dziale 5.3 pojawia się zupełnie nowy przepis – kontenery-cysterny wielkie (o pojemności powyżej 40 000 litrów) przeznaczone do przewozu gazów skroplonych, schłodzonych lub rozpuszczonych będą musiały być oznakowane ciągłym, nieodblaskowym, pomarańczowym pasem otaczającym zbiornik (bardzo podobne wymaganie ma już zastosowanie w transporcie kolejowym materiałów niebezpiecznych). Ma to ułatwić szybkie rozpoznanie takiego zbiornika – nawet z pewnej odległości.
Zmienia się też terminologia instrukcji pisemnych dla załogi pojazdu – dotychczasowe „Ryzyko” zastąpiono bardziej precyzyjnym „Zagrożenie”, a wśród wskazówek postępowania doprecyzowano zapisy dotyczące odłączania zasilania układów elektrycznych. Nowe instrukcje pisemne będą musiały zostać wymienione do końca 2027 roku – warto o tym pamiętać z wyprzedzeniem, bo to jeden z tych obowiązków, o których łatwo zapomnieć aż do ostatniej chwili.
Dział 5.5 zyskuje z kolei szerszy katalog urządzeń, które mogą zawierać towary niebezpieczne (obok już znanych rejestratorów danych wprost wymieniono również czujniki), a same urządzenia będą musiały być bezpieczne do użytku również w niebezpiecznych środowiskach, na jakie mogą być narażone – np. w atmosferze zagrożonej wybuchem.
Część 6
Podobnie jak przy poprzedniej nowelizacji, zmiany w Części 6 pomijamy w tym omówieniu ze względu na wąską grupę odbiorców, do których są adresowane – dotyczą one przede wszystkim wymagań technicznych związanych z konstrukcją i badaniami cystern oraz naczyń ciśnieniowych.
Część 7
W Części 7, dotyczącej warunków przewozu, załadunku, rozładunku i przeładunku, zmienia się sposób definiowania towarów niebezpiecznych, które należy oddzielać od żywności, artykułów spożywczych i karmy dla zwierząt. Dotychczas przepis odwoływał się do zamkniętej listy konkretnych numerów UN. Od 2027 roku odniesienie to zastąpi się odwołaniem do towarów, którym przypisano przepis szczególny CV28. To zmiana bardziej konstrukcyjna niż merytoryczna, jednak warto ją znać, ponieważ krąg towarów objętych tym obowiązkiem może się w praktyce zmienić wraz z każdą kolejną nowelizacją listy towarów niebezpiecznych.
Część 8
Zmiany w Umowie ADR 2027 dotykają też wymagań wobec załogi pojazdu i szkolenia kierowców. Formalnie zdefiniowano pojęcia e-learningu asynchronicznego oraz szkolenia zdalnego prowadzonego na żywo, precyzując jednocześnie, w jakim zakresie każda z tych form może być wykorzystywana. Szkolenie podstawowe oraz indywidualne ćwiczenia praktyczne będą musiały odbywać się stacjonarnie lub w formie szkolenia zdalnego prowadzonego na żywo – nie będzie można ich przeprowadzić w całości metodą e-learningu asynchronicznego.
Nieco większą swobodę pozostawiono w przypadku kursów odświeżających, gdzie dopuszczalne będą wszystkie trzy formy, z zastrzeżeniem, że część teoretyczna takiego kursu nie może być prowadzona wyłącznie w formie e-learningu. To zmiana, która może realnie wpłynąć na sposób organizacji szkoleń przez ośrodki szkoleniowe – warto zawczasu sprawdzić, czy stosowany dotychczas model szkoleń będzie zgodny z nowymi wymaganiami.
Drobniejszą, ale praktyczną zmianą jest nowa uwaga w dziale 8.1, zgodnie z którą świadectwo dopuszczenia dla przyczepy nie musi już znajdować się w kabinie kierowcy pojazdu silnikowego – wystarczy, że będzie przechowywane w dostępnym miejscu na samej przyczepie, chronionym przed działaniem warunków atmosferycznych.