W tym wpisie
Nie tylko coraz częściej mamy do czynienia z towarami niebezpiecznymi, ale też coraz częściej sami je dystrybuujemy, a część z nich musi dotrzeć do klienta bardzo szybko. W prypadku wysyłek pomiędzy kontynentami takie możliwości zapewnie jedynie transport powietrzny towarów niebezpiecznych. Żeby móc nadawać swoje produkty zawierające lub będące towarami niebezpiecznymi w transporcie powietrznym, potrzebny jest ci kurs IATA DGR.
Czym jest kurs IATA DGR?
Kurs IATA DGR to szkolenie, które pozwala na zdobycie uprawnień, których wymaga się od nadawców towarów niebezpiecznych w transporcie powietrznym towarów niebezpiecznych.
Ogromna większość liczących się operatorów, którzy mogą dostarczyć nasze towary do najdalszych dla nas krajów, jest zrzeszona w IATA (ang. International Air Transport Association). To właśnie w ramach tego Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych ustalono zbiór regulacji odnoszący się do transportu towarów niebezpiecznych – IATA DGR.
Dangerous Goods Regulations (DGR) bazuje na tzw. instrukcjach technicznych ICAO (ang. International Civil Aviation Organization; Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego), ale w wielu miejscach wprowadza się bardziej restrykcyjne przepisy, których celem jest ochrona interesów operatorów zrzeszonych w IATA.
Kto musi ukończyć kurs IATA DGR?
W związku z powyższym kurs IATA DGR musi ukończyć każda osoba, która planuje nadawać materiały niebezpieczne drogą powietrzną.
Ale czy to oznacza, że jeśli zatrudniamy w ekspedycji 15 osób, to wszystkie powinny ukończyć kurs IATA DGR? Oczywiście nie ma takiej potrzeby, ale uprawnienia muszą zdobyć co najmniej osoby zaangażowane w przygotowywanie przesyłek zawierających towary niebezpieczne, które następnie będą sporządzać i podpisywać towarzyszącą im dokumentację przewozową (np. DGD czyli Dangerous Goods Declaration lub Air Waybill, tj. Lotniczy List Przewozowy). Dlatego liczbę przeszkolonych osób można dobrać do potrzeb firm – w niektórych przypadkach będzie to zaledwie jedna osoba na znaczny zespół, a w innych konieczne będzie przeszkolenie nawet kilkunastoosobowego zespołu by zapewnić bezpieczeństwo i ciągłość wysyłek.
Większość osób, która czyta ten wpis, prawdopodobnie trafiła tu, ponieważ kwestia towarów niebezpiecznych pojawiła się w firmie z innej strony. Jeśli jednak pojęcie towarów niebezpiecznych brzmi dla ciebie obco, możesz przeczytać o nich więcej tutaj. Na potrzeby tego wpisu wskażemy tylko kilka przykładów rodzajów dóbr, których nadawanie w transporcie powietrznym może wymagać, by nadawca ukończył kurs IATA DGR:
- baterie litowe, różnych pojemności, o różnym przeznaczeniu, oraz urządzenia je zawierające,
- aerozole, jako pojemniki pod ciśnieniem, gdzie zagrożenie palnością nie jest warunkiem,
- neutralne dobra wysyłane w suchym ludzie w celu utrzymania odpowiedniej temperatury wewnątrz przesyłki,
- szeroko rozumiana chemia użytkowa, od środków używanych w gospodarstwach domowych do zaawansowanego użytku w przemyśle.
Ustalenie, czy rzeczywiście mamy do czynienia z materiałem niebezpiecznym jest kluczowe dla bezpieczeństwa całego procesu, a w tym dla odpowiedzialności nadawcy.
IATA DGR a przepisy ICAO i ULC
We wprowadzeniu wspomnieliśmy, że IATA to stowarzyszenie przewoźników. Dlaczego w takim razie zwykła organizacja stanowi prawo obowiązujące w ruchu powietrznym?
Tak naprawdę IATA nie stanowi prawa. Przepisy DGR oparte są o instrukcje techniczne ICAO, które rzeczywiście są przepisami prawa międzynarodowego. Wobec tego założenie jest takie, że ponieważ IATA DGR wprowadza wszystkie przepisy ICAO, a do tego w niektórych przypadkach jest nawet bardziej restrykcyjna, to stosując IATA DGR nadawcy stosują ICAO TI.
Z tego względu IATA DGR jest uznanym na świecie standardem, który może być stosowany jako bardziej restrykcyjny względem obowiązującego prawa w postaci ICAO TI. Takie samo założenie czyni Urząd Lotnictwa Cywilnego (ULC).
Zamów kurs IATA DGR dla siebie lub personelu albo zadzwoń i dowiedz się więcej
Jak wygląda kurs IATA DGR w praktyce?
To zależy, ponieważ zgodnie z aktualnym podejściem stosowanym w całej branży, szkolenia mają charakter kompetencyjny. Oznacza to, że zakres materiału jak i przebieg szkolenia są dobrane do zadań i odpowiedzialności szkolonego personelu.
Gdybyśmy mieli uprościć to, co może oraz co faktycznie najczęściej obejmuje kurs IATA DGR, wskazalibyśmy na:
- wykłady obejmujące teorię,
- pracę z przepisami,
- ćwiczenia praktyczne mogące obejmować pakowanie, znakowanie itd.
Czy wobec tego da się jednoznacznie wskazać długość trwania takiego szkolenia? W zależności od potrzeb nadawcy może trwać od 1 do 4 lub 5 dni szkoleniowych – najczęściej prowadzimy 3 dniowe szkolenia.
Ważność uprawnień, egzamin i certyfikat
Jedną z najważniejszych kwestii jest stosunkowo krótki okres ważności uprawnień IATA DGR.
Uprawnienia nadawcy towarów niebezpiecznych w transporcie lotniczym są ważne 24 miesiące (2 lata). Nadawca może odnowić je na kolejne 24 miesiące bez utraty ważności poprzednich już na 3 miesiące przed końcem aktualnie posiadanych uprawnień.
Egzamin jest prowadzony bezpośrednio po kursie i ma charakter egzaminu wewnętrznego. Warto jednak zauważyć, że zakres egzaminu oraz przykładowy arkusz jest zatwierdzany przez Urząd Lotnictwa Cywilnego, a arkusze egzaminacyjne są przechowywane i mogą podlegać kontroli.
Sam egzamin uważa się za ukończony z wynikiem pozytywnym, gdy kursant uzyska co najmniej 75% możliwych do uzyskania punktów.
Certyfikat, który uzyskują nadawcy, nie jest dokumentem, który musi odpowiadać konkretnemu wzorowi. Dbamy jednak o to, by dokument ten nie tylko zawierał wymagane informacje, ale był również estetyczny.
Kiedy online a kiedy stacjonarny?
Kurs IATA DGR może być prowadzony w formie stacjonarnej lub online, jednak po uwzględnieniu bardzo ważnych kwestii:
- osoby zdobywające uprawnienia po raz pierwszy mogą odbywać kurs wyłącznie stacjonarnie,
- osoby odnawiające uprawnienia mogą odnowić kurs w formie zajęć online.
Takie założenia wynikają bezpośrednio z zapisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną.
Najczęstsze błędy przy wyborze kursu IATA DGR
Kompetencyjny model kształcenia, o którym wspomnieliśmy nieco wcześniej, jest stosunkowo nowym podejściem. Wcześniej kursy były prowadzone w oparciu o tzw. kategorie. To podejście określało sztywne zasady doboru treści dla szkolonego personelu, a dodatkowo powodowało, że nadawcy byli szkoleni często ponad niezbędne kompetencje – zgodnie z kategorią 6.
Zauważyliśmy, że niektóre ośrodki szkoleniowe wciąż oferują przerośnięte, niedostosowane do klienta szkolenia bazujące na starych zasadach. Dlatego największym błędem przy wyborze właściwego szkolenia – w naszej ocenie – jest wybór szkoleń o zbyt szerokim zakresie.
Jak w takim razie rozpoznać szkolenie, które trwa zbyt długo? Moglibyśmy uprościć to w ten sposób, że rozsądnie ułożony program szkolenia dla większości nadawców zamyka się w 3 dniach szkoleniowych. W przypadku wąskich specjalizacji, takich jak nadawanie niektórych rodzajów baterii czy przesyłek w suchym lodzie, szkolenie może być jeszcze krótsze.
Czy to oznacza, że z 5 dniowymi szkoleniami jest coś nie tak? Oczywiście, że nie. Warto jednak porównać oferty różnych ośrodków oraz otwarcie porozmawiać o zakresie szkolenia. Szkolenia, które oferujemy naszym Klientom uwzględniają najlepsze rozwiązania stanowiące balans pomiędzy niezbędną dla personelu wiedzą i umiejętnościami, a zakresem, który zrealizowany dodatkowo znacząco podnosi jakość szkolenia, nie wydłużając przy tym znacznie czasu jego trwania.
Podsumowanie
Kurs IATA DGR to dziś jedno z kluczowych szkoleń dla firm, które mają styczność z towarami niebezpiecznymi w transporcie lotniczym. Regulacje są coraz bardziej szczegółowe, a odpowiedzialność nadawcy – realna, dlatego właściwe przygotowanie personelu staje się nie tylko wymogiem, ale i gwarancją bezpieczeństwa oraz ciągłości wysyłek.
Szkolenie oparte na modelu kompetencyjnym pozwala dopasować zakres materiału do faktycznych obowiązków personelu, który zdobywa praktyczne umiejętności: od pracy z przepisami, przez pakowanie i znakowanie, po przygotowanie dokumentacji przewozowej.
Warto pamiętać o krótkiej, 24‑miesięcznej ważności uprawnień oraz o tym, że pierwsze szkolenie musi odbyć się stacjonarnie.
Jeśli w 2026 roku planujesz rozpocząć lub uporządkować wysyłki towarów niebezpiecznych drogą powietrzną, dobrze dobrany kurs IATA DGR będzie fundamentem bezpiecznego i zgodnego z przepisami działania.
Zarówno ten wpis jak i wszystkie treści zawarte na niniejszej stronie mają charakter wyłącznie ogólnoinformacyjny. Nie powinny być rozumiane jako doradztwo.