W tym wpisie
Przejeżdżając obok cysterny przewożącej towary niebezpieczne, można zauważyć charakterystyczne pomarańczowe tablice z dwoma rzędami liczb. Dolna liczba to numer UN – identyfikator towaru, o którym pisaliśmy przy innej okazji. Górna liczba to numer rozpoznawczy zagrożenia, znany również jako numer Kemlera. To właśnie on informuje służby ratownicze przybyłe na miejsce zdarzenia, z jakim rodzajem zagrożenia mają do czynienia – zanim jeszcze zdążą sprawdzić dokumenty lub gdy dokumentacja (z różnych powodów) jest niedostępna.
W tym wpisie wyjaśniamy, czym jest numer rozpoznawczy zagrożenia, jak się go czyta i co oznaczają poszczególne cyfry – tak, żeby po przeczytaniu móc samodzielnie odczytać dowolną tablicę pomarańczową napotkaną na drodze.
Dwie nazwy
W dokumentach i przepisach ADR element ten występuje pod nazwą numer rozpoznawczy zagrożenia. W praktyce zawodowej i w potocznym użyciu równie często można spotkać się z określeniem numer Kemlera, pochodzące od nazwiska holenderskiego eksperta K.A. Kemlera, który wniósł istotny wkład w opracowanie tego systemu. Obie nazwy oznaczają to samo i można ich używać zamiennie – warto jednak znać obie, bo w zależności od środowiska można się spotkać z każdą z nich.
Gdzie występuje i do czego służy?
Numer rozpoznawczy zagrożenia umieszczany jest w górnej części tablicy barwy pomarańczowej, którą oznakowane są pojazdy przewożące towary niebezpieczne w przypadku przewozu w cysternach oraz luzem (czyli nieopakowanych towarów niebezpiecznych). Dolna część tablicy zawiera numer UN. Oba numery razem tworzą kompletny komunikat widoczny z odległości, dzięki czemu ratownicy mogą błyskawicznie określić rodzaj i skalę zagrożenia.
Warto podkreślić, że numer rozpoznawczy zagrożenia jest elementem systemu identyfikacji zewnętrznej – przeznaczonym przede wszystkim dla służb ratowniczych i kontrolnych. Nie zastupuje on klasyfikacji towaru ani nie jest elementem dokumentu przewozowego. To skrót informacyjny, zaprojektowany z myślą o szybkim działaniu w sytuacji awaryjnej.
Co ciekawe, przepisami Umowy ADR wymaga się, by montaż tablicy ostrzegawczej wytrzymał 15 minut w otwartym ogniu. To samo wymaganie dotyczy cyfr. W sytuacji zagrożenia sprawia to, że nawet w przypadkach, gdy jednostka transportowa staje w ogniu, służby mogą odczytać zagrożenie samodzielnie.
Jeśli jednak jesteś świadkiem takiego zdarzenia i to ty wzywasz pomoc, koniecznie zrób zdjęcie tablic, zapisz numery na nich widniejące lub zapamiętaj je i przekaż dyspozytorowi. Pamiętaj, że gdy znajdziesz się w miejscu zdarzenia z udziałem towarów niebezpiecznych, twoje bezpieczeństwo może być szczególnie zagrożone, dlatego nie zbliżaj się do takiej jednostki transportowej jeśli jakikolwiek element budzi twoje zastrzeżenia – szczególnie w przypadku widocznego wycieku lub ognia.
Nie wszystkie klasy mają grupy pakowania
- 2 – gaz
- 3 – materiał ciekły zapalny
- 4 – materiał stały zapalny
- 5 – materiał utleniający lub nadtlenek organiczny
- 6 – materiał trujący lub zakaźny
- 7 – materiał promieniotwórczy
- 8 – materiał żrący
- 9 – inne zagrożenia (np. zagrożenie dla środowiska)
4 przykłady
Poniżej cztery przykłady tablic pomarańczowych. Każdy pokazuje inny aspekt systemu.
33 / 1203 – BENZYNA SILNIKOWA
Pierwsza cyfra 3 – materiał zapalny ciekły. Podwojenie do 33 – materiał szczególnie łatwopalny (temperatura zapłonu poniżej 23°C). Brak litery X – gaszenie wodą jest dopuszczalne (chociaż w praktyce stosuje się piany lub proszki). To jedna z najczęściej spotykanych na polskich drogach tablic – widoczna na cysternach paliwowych.
X423 / 1428 – SÓD
Litera X na początku – zakaz użycia wody w przypadku akcji ratowniczych (chyba, że za zgodą specjalistów). Cyfra 4 – materiał zapalny stały. Cyfra 2 – zagrożenie dodatkowe: emisja gazu. Cyfra 3 – zagrożenie dodatkowe: łatwopalność ciekła. Sód reaguje z wodą gwałtownie, wydzielając wodór i duże ilości ciepła – próba gaszenia wodą spowodowałaby natychmiastowe nasilenie pożaru lub wybuch. Tablica ta jest skondensowanym ostrzeżeniem dla każdego ratownika.
268 / 1017 – CHLOR
Cyfra 2 – gaz. Cyfra 6 – zagrożenie dodatkowe: toksyczność. Cyfra 8 – zagrożenie dodatkowe: działanie żrące. Chlor jest gazem trującym o silnym działaniu draźniącym na drogi oddechowe, a w wyższych stężeniach śmiertelnym. Ten przykład dobrze pokazuje, że trzy cyfry mogą wskazać na trzy różne, jednoczesne rodzaje zagrożenia.
80 / 1824 – WODOROTLENEK SODU, ROZTWÓR
Cyfra 8 – materiał żrący. Cyfra 0 – brak zagrożeń dodatkowych. Soda kaustyczna jest jednym z najczęściej przewożonych materiałów żrących w Polsce, stosowanym w przemyśle papierniczym, chemicznym i w oczyszczalniach ścieków
