W tym wpisie
Nadtlenek benzoilu w proszku do utwardzania żywic poliestrowych. MEKP – nadtlenek metyloetyloketon, inicjator do laminatów i kompozytów. Nadtlenek dikumylu do sieciowania elastomerów. Jeśli którykolwiek z tych produktów pojawia się w Twojej firmie – pracujesz z materiałami niebezpiecznymi klasy 5.2, nawet jeżeli do tej pory nikt tego tak nie nazwał.
ADR klasa 5.2 to nadtlenki organiczne – grupa materiałów, która w branży kompozytowej, tworzyw sztucznych i obróbki gumy jest niemal tak powszechna jak materiały klasy 3 w transporcie paliwowym. Różnica polega na tym, że firmy zajmujące się paliwami wiedzą zazwyczaj, z czym mają do czynienia. Z nadtlenkami organicznymi niestety często jest inaczej.
Czym są nadtlenki organiczne?
ADR klasa 5.2 obejmuje organiczne materiały zawierające grupy –O–O– (nadtlenkowe), które mogą być uważane za pochodne nadtlenku wodoru, w którym jeden lub oba atomy wodoru zostały zastąpione rodnikami organicznymi. Nadtlenki organiczne to materiały termicznie niestabilne, które mogą ulec egzotermicznemu samoprzyspieszającemu się rozkładowi. Tym samym mogą:
- ulegać wybuchowemu rozkładowi,
- gwałtownie się palić,
- być wrażliwe na uderzenie lub tarcie,
- reagować niebezpiecznie z innymi materiałami.
To kombinacja właściwości unikalna wśród klas ADR i właśnie ona decyduje o tym, że nadtlenki organiczne wymagają szczególnego podejścia również przy pozornie rutynowych operacjach transportowych.
ADR klasa 5.2: Podział na typy A–G
Podobnie jak materiały samoreaktywne klasy 4.1, nadtlenki organiczne sklasyfikowane jako ADR klasa 5.2 dzielone są na typy od A do G, odzwierciedlające skalę zagrożenia:
- Typ A – nie może być przewożony w opakowaniu, w jakim jest badany; stwarza najwyższe zagrożenie.
- Typy B – F – mogą być przewożone w opakowaniach, w których były badane, niemniej ilości na opakowanie mogą mocno różnić się w zależności od materiału; w niektórych przypadkach przewóz może wymagać stabilizacji w temperaturze kontrolowanej.
- Typ G – chociaż z chemicznego punktu widzenia są nadtlenkami organicznymi, nie podlegają przepisom Umowy ADR.
Typ nadtlenku jest przypisany do konkretnego produktu i stężenia – nie jest cechą całej grupy chemicznej. Ten sam związek chemiczny w różnych stężeniach może być zakwalifikowany do różnych typów, co ma bezpośredni wpływ na wymagania przewozowe.
Kontrola temperatury – kluczowa kwestia praktyczna
Dla nadtlenków organicznych typów B i C (a niekiedy również D) przepisami Umowy ADR określa się temperaturę kontrolowaną i temperaturę awaryjną, które mają zastosowanie w ich przewozie. Temperatura kontrolowana to maksymalna temperatura, w jakiej nadtlenek może być bezpiecznie przewożony. Temperatura awaryjna to temperatura, powyżej której może nastąpić samoprzyspieszający się rozkład, w związku z czym przekroczenie temperatury awaryjnej wymaga wdrożenia wcześniej ustalonej procedury awaryjnej.
W praktyce oznacza to, że część nadtlenków organicznych musi być przewożonych w warunkach chłodniczych. Przewóz tych materiałów bez zapewnienia odpowiedniej temperatury, to nie tylko naruszenie przepisów ADR – to realne ryzyko zdarzenia z poważnymi skutkami, np. wybuchem. Wymagania dotyczące urządzeń chłodniczych podczas przewozu tych materiałów są ściśle określone w przepisach ADR.
Oznakowanie
Na nalepkę ostrzegawczą klasy 5.2 składają się kolory żółty i czerwony, a piktogram przedstawia płomień. Niektóre nadtlenki organiczne muszą być oznakowane dodatkowo nalepką nr 1 (wskazującą na potencjalne zagrożenie wybuchem).
Zakazy ładowania razem
Nadtlenki organiczne są jednymi ze stosunkowo niewielu materiałów, które podlegają ograniczeniom w postaci zakazów ładowania ich razem z innymi materiałami w transporcie drogowym. W przypadku wątpliwości, czy dane materiały mogą być ładowane razem, należy ustalić to z wyznaczonym doradcą ADR.
Podsumowanie
Przewóz nadtlenków organicznym może być obarczony większym ryzykiem, niż przewóz materiałów kilku innych klas. Bez względu na to, czy bierzesz udział w przewozie jako nadawca czy jako przewoźnik, powinieneś posiadać kompletną informację dotyczącą ładunku, która pozwoli podjąć ci decyzję, czy taki przewóz może się odbyć. Warto patrzeć na to w oderwaniu od „stosowania przepisów”, a raczej przez pryzmat bezpieczeństwa, ponieważ naruszenia przepisów ADR mogą prowadzić do bezpośrednich zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi.
Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z wyznaczonym w swojej firmie doradcą ADR, a jeśli jeszcze go nie wyznaczyłeś, skontaktuj się z nami.
Pomagamy w interpretacji przepisów ADR, ocenie możliwości zastosowania wyłączeń, przygotowaniu planów ochrony oraz szkoleniach stanowiskowych i specjalistycznych. Lepiej wyjaśnić wątpliwości wcześniej, niż mierzyć się z ich skutkami po kontroli lub zdarzeniu.